Allah’ın Nebisi Efendimiz Hz. Hızır’ın Makamı
Allah’ın Nebisi Efendimiz Hz. Hızır’ın künyesi, yaygın rivayete göre Ebü’l-Abbâs Belyâ bin Melkân’dır. Sahih hadislerde sabit olduğu üzere Hz. Musa’nın (aleyhisselâm) yaşadığı dönemde hayatta idi. Allah Teâlâ, Hz. Musa’ya (aleyhisselâm) ona tâbi olmasını emretmiştir. Kur’ân-ı Kerîm’de Kehf Suresi’nde zikredilen “salih kul” odur. İmam Kurtubî, Hafız İbn Hacer ve İbn Kesîr başta olmak üzere birçok âlim, onun nebî ve resul olduğunu açıkça ifade etmiştir. Buhârî’nin Sahîh’inde Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) şöyle buyurduğu rivayet edilir: “Hızır’a bu ismin verilmesinin sebebi, beyaz kuru bir yer üzerine oturduğunda arkasının birden yemyeşil hale gelmesidir.” Hz. Hızır hakkında sahih kaynaklarda geçen meşhur kıssa, Buhârî ve Müslim’de rivayet edilmiştir. Rivayete göre Saîd bin Cübeyr şöyle demiştir: İbn Abbas’a, Nevf el-Bekâlî’nin “Musa, Benî İsrail’in Musa’sı değildir; başka bir Musa’dır” dediğini söyledim. Bunun üzerine İbn Abbas şöyle dedi: “Allah’ın düşmanı yalan söylemiştir.” Ardından Übey bin Ka‘b’dan, onun da Resûlullah’tan (sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) şu hadisi naklettiğini anlattı: Hz. Musa, Benî İsrail’e hutbe verirken kendisine: “İnsanların en bilgini kimdir?” diye soruldu. O da: “Benim” dedi. Bunun üzerine Allah Teâlâ, ilmi kendisine nispet etmediği için onu ikaz etti ve kendisine şöyle vahyetti: “İki denizin birleştiği yerde kullarımdan bir kul vardır ki senden daha bilgilidir.” Hz. Musa: “Ey Rabbim! Ona nasıl ulaşabilirim?” dedi. Kendisine: “Bir sepete balık koy; onu kaybettiğin yer o kişiyi bulacağın yerdir” denildi. Bunun üzerine yardımcısı Yûşa bin Nûn ile birlikte yola çıktı. Yanlarına bir sepette balık aldılar. Kayalığın yanına geldiklerinde başlarını koyup uyudular. Balık sepetten sıyrılıp denize doğru yol aldı. Bu durum Musa ve yardımcısı için hayret vericiydi. Gece ve gündüz yollarına devam ettiler. Sabah olunca Musa yardımcısına: “Yemeğimizi getir; bu yolculuğumuz bizi gerçekten yordu” dedi. Hz. Musa, kendisine emredilen yeri geçinceye kadar yorgunluk hissetmemişti. Bunun üzerine yardımcısı şöyle dedi: “Kayalığın yanında dinlendiğimizde balığı unuttuğumu gördün mü? Onu sana söylemeyi bana ancak şeytan unutturdu.” Hz. Musa şöyle dedi: “İşte aradığımız buydu.” Bunun üzerine izlerini takip ederek geri döndüler. Kayalığa vardıklarında bir elbiseye bürünmüş bir adam gördüler. Hz. Musa ona selam verdi. Hızır şöyle dedi: “Senin bulunduğun yerde selam nereden geldi?” Hz. Musa: “Ben Musa’yım” dedi. Hızır: “Benî İsrail’in Musa’sı mı?” diye sordu. O da: “Evet” cevabını verdi. Bunun üzerine Musa şöyle dedi: “Sana öğretilen doğru bilgiden bana da öğretmen için sana tâbi olabilir miyim?” (Kehf Suresi, 66. ayet) Hz. Hızır şöyle dedi: “Doğrusu sen benimle beraber olmaya sabredemezsin.” (Kehf Suresi, 67. ayet) Sonra şöyle dedi: “Ey Musa! Allah’ın bana öğrettiği ve senin bilmediğin bir ilim vardır. Sana öğretilen ve benim bilmediğim bir ilim de vardır.” Hz. Musa şöyle dedi: “İnşallah beni sabredenlerden bulacaksın ve hiçbir işinde sana karşı gelmeyeceğim.” (Kehf Suresi, 69. ayet) Bunun üzerine deniz kıyısı boyunca yürümeye başladılar. Bir gemiye rastladılar ve onları bindirmelerini istediler. Gemidekiler Hızır’ı tanıyınca ücret almadan onları bindirdiler. O sırada bir kuş geminin kenarına konup denizden bir iki damla su aldı. Bunun üzerine Hızır şöyle dedi: “Ey Musa! Benim ilmimle senin ilmin, Allah’ın ilmine nispetle bu kuşun denizden eksilttiği kadar bile değildir.” Daha sonra Hızır geminin tahtalarından birini söktü. Hz. Musa şöyle dedi: “Bizi ücretsiz taşıyan insanların gemisini, içindekileri boğmak için mi deldin? Gerçekten çok kötü bir iş yaptın!” Hızır şöyle dedi: “Ben sana benimle birlikte sabredemezsin demedim mi?” (Kehf Suresi, 72. ayet) Hz. Musa ise şöyle dedi: “Unuttuğum şeyden dolayı beni kınama ve işimde bana güçlük çıkarma.” (Kehf Suresi, 73. ayet) Bu, Hz. Musa’nın ilk unutmasıydı. Sonra yollarına devam ettiler. Oynayan çocuklar arasında bir erkek çocuğa rastladılar. Hızır çocuğun başını tutup onu öldürdü. Bunun üzerine Hz. Musa şöyle dedi: “Bir cana karşılık olmaksızın masum bir canı mı öldürdün? Gerçekten çok çirkin bir iş yaptın!” (Kehf Suresi, 74. ayet) Hızır yine şöyle dedi: “Ben sana benimle birlikte sabredemezsin demedim mi?” (Kehf Suresi, 75. ayet) Daha sonra bir köy halkına geldiler ve onlardan yiyecek istediler; fakat köy halkı onları misafir etmek istemedi. Orada yıkılmak üzere olan bir duvar buldular. Hızır onu eliyle doğrultup düzeltti. Bunun üzerine Musa şöyle dedi: “İsteseydin buna karşılık bir ücret alabilirdin.” Hızır şöyle dedi: “İşte bu, seninle benim aramın ayrılmasıdır.” (Kehf Suresi, 78. ayet) Resûlullah (sallallahu aleyhi ve âlihi ve sellem) bu kıssanın sonunda şöyle buyurmuştur: “Allah Musa’ya rahmet etsin. Keşke sabretseydi de onların kıssalarının devamı bize anlatılsaydı.” Hz. Hızır’ın (aleyhisselâm) gemiyi delmesi, denizde çalışan yoksul insanların geçim kaynağını zalim bir hükümdarın gasp etmesini önlemek içindi. Çocuğun öldürülmesine gelince; Allah Teâlâ onun büyüdüğünde azgın bir kişi olacağını ve anne-babasını helake sürükleyeceğini bildirmişti. Bu sebeple öldürülmesinde toplumun zarar göreceği kötülüklerin önlenmesi, anne ve babasının korunması ve çocuk buluğ çağına ermeden öldüğü için cennete girmesi gibi hikmetler vardı. Duvarın yapılmasına gelince; onun altında iki yetime ait bir hazine bulunuyordu. Eğer o anda ortaya çıksaydı insanlar onu ellerinden alacaktı. Bu yüzden duvar sağlam bırakıldı ki çocuklar büyüyüp güçlensin, salih babalarının kendileri için sakladığı emaneti koruyabilecek hale gelsinler.
Mekan Hakkında
Makam, el-Balka iline bağlı Mahis bölgesinde yer almaktadır ve başkent Amman’a yaklaşık 25 km uzaklıktadır. Hz. Hızır (a.s.), Kur’ân-ı Kerîm’de Kehf Suresi’nde zikredilmiştir. O, Hz. Musa (a.s.) ile karşılaşan ve ona eşlik eden salih bir kul olarak anlatılmıştır. Bu buluşmanın “iki denizin birleştiği yer”de gerçekleştiği bildirilmiştir. Tefsirlerde bu iki denizin, doğu tarafındaki Fars Denizi ve batı tarafındaki Rum Denizi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca bazı rivayetlerde bu yerin Ürdün denizleri (Ayla/Akabe) ile Kızıldeniz (Kulkum) olduğu, bazı görüşlerde ise Tanca ve Cebelitarık Boğazı olduğu ifade edilmiştir. Kur’ân kıssasında ayrıca tuzlanmış balığın kaybolması olayı zikredilir. Hz. Musa (a.s.), Hz. Hızır’a eşlik etmiş ve bu yolculukta gemi, genç adam ve duvar olayları meydana gelmiştir. Bu olaylar Kehf Suresi’nde anlatılmıştır.
Ziyaret Bilgileri
Çalışma Saatleri
Saat 08:30’dan akşam 19:00’a kadarKonum
Mahis – (el-Balka)

